D'eerste 11 dictees 1995 - 2005

BERREGS DIKTEE altijd weer gezellig

‘t Berregs Jeugddictee.

In 2005 werd voor de derde keer het Berregs Jeugddictee gehouden. Op de woensdagmiddag na het Neuzebal, hebben kinderen van groep 8 van de basisschool en leerlingen van de brugklas van het voortgezet onderwijs zich gemeten wie het Berregs het best beheerst. Het is niet alleen leuk om te doen, dat vinden zowel de deelnemers als de leden van de Berregse Kamer, maar het geeft ook een indicatie hoe het Berregs onder jongere generaties nog leeft en gesproken wordt (of niet). Taal leeft immers, woorden verdwijnen, nieuwe woorden komen. De hedendaagse jeugd heeft een veel grotere wereld, met veel meer invloeden van buitenaf, dan de jeugd van 20, 50, 100 jaar geleden.

Het is dus geweldig dat steeds zo’n 40 kinderen van allerlei scholen uit Bergen op Zoom, met zowel een Nederlandse als een buitenlandse afkomst, zich enthousiast aanmelden en hun stinkende best doen om te winnen.

Ook bij het jeugdictee geldt; het moet worden geschreven zoals het wordt uitgesproken. Het Jeugddictee is opgebouwd uit een 5-tal delen; Deel 1, een klein dicteeke, bestaande uit een aantal korte zinnetjes in het Berregs. Deel 2, vertaal een Berregs woord in het Nederlands, meerkeuzevragen. Deel 3, welk woord is goed geschreven in het Berregs, meerkeuzevragen. Deel 4, een aantal algemene weetvragen over Bergen op Zoom. Deel 5, vertaal een aantal Berregse woorden/uitdrukkingen in het Nederlands, de kandidaten mogen het Berregs Woordenboek gebruiken. Alle deelnemers krijgen een medaille, want voor zo’n inzet verdient iedereen een prijs.

Natuurlijk zijn er ook echte winnaars. De jury bestudeert aandachtig alle dictees. De eerste prijs is een verrassing en een prachtige Oorkonde. In de pauze worden de kinderen getrakteerd op een bezoekje van Steketee (Wally Sep), die de kinderen, onder begeleiding van levende muziek, het nieuwe carnavalsliedje leert.

(BNdeStem 20 januari 2005)

Konkelefoeze tijdens Berregs jeugddictee

Door Sanne Schelfaut

Donderdag 20 januari 2005 - BERGEN OP ZOOM - Het konkelefoeze was gistermiddag niet helemaal uit te bannen tijdens het Berregs Jeugddictee in café Het Zwijnshoofd. - Wat wil je ook, vierenveertig kids die proberen hun kennis van het Bergse dialect zo goed mogelijk op papier te zetten.

De meeste deelnemers zijn 11 en 12 jaar oud. Sommigen doen al voor de derde keer mee, zoals Paulus Bakx. Hij heeft er zin in, hoopt dat de woorden over het algemeen iets makkelijker zijn als vorig jaar. "Toen moesten we het woord drukske herleiden, dat wist ik echt niet. Het betekent dropje."

Uit handen van de achtkoppige jury van dialectgenootschap De Berregse Kamer, ontvangen de leerlingen het dictee. Het bestaat uit vijf delen. Het begint met een kort dicteeke. Vier zinnen worden op z'n Bergs uitgesproken door Birgit Bakx. Het tweede deel bestaat uit meerkeuzevragen. Wat voor betekenis hebben Bergse woorden in het Nederlands? Deel drie gaat over de juiste schrijfwijze van Bergse woorden. Daarna volgen vijf kennisvragen over Bergen en tot slot wordt de betekenis gevraagd van Bergse uitdrukkingen.Vooral het korte dictee is pittig voor de deelnemers. Want hoe schrijf je nu apsnurker of lilleke of krotekoker?

Makkelijker

Met de meerkeuzevragen hebben ze het iets makkelijker. Want een lantèère is natuurlijk een lantaarnpaal. En schooltjeschuile is spijbelen, dat weet toch iedereen? Bij schommeldruk (barometer) ginger er al wat meer de boot in, en of elke jongen of meid tegenwoordig nog platte tééne (tuinbonen) krijgt voorgeschoteld, is zeer twijfelachtig. Hoe je Bergse woorden correct weergeeft, is voor de meesten nog wel te doen. Alleen van het woord foepejeeje (bokspringen) had bijna niemand ooit gehoord. De kennisvragen over hun stad, deed de grijze cellen van de jeugd danig werken want heel wat deelnemers wisten niet waar elke donderdag de weekmarkt wordt gehouden. Op de Markt, schreven een aantal. Gelukkig waren er genoeg die de Kaai noteerden. Het noemen van vijf sportclubs in Bergen was met name voor de jongens geen probleem. Een meisje wist vooral Halstere clubs en vroeg zich af of dat ook mocht. Geen probleem aldus de jury. De Bergse uitdrukkingen mochten worden opgezocht in het Bergs woordenboek van Hans Heestermans. De betekenis van 'n ei in z'n kont ebbe wisten ze wel: iemand die niet stil kan zitten. Maar gin luis ebbe n'om dòòd te doen (heel arm zijn) was een moeilijker opgave. Na afloop waren de meningen over het derde jeugddictee redelijk verdeeld.

Zo vonden Rens van Leeuwen, Dennis Voorbraak en David Baluch (allen brugklasleerlingen van Roncalli) het dictee redelijk te maken. Maar een stel meiden achter hen roepen dat ze met name het schrijven van de zinnen heel moeilijk vonden.

Jeugd

Tijdens het nakijken van de dictees, is steketee Wally Sep aanwezig om de jeugd het nieuwe vastenavendliedje Ei, zummes danse?! bij te brengen.
Onder muzikale begeleiding van de Tien voor Taalband wordt het liedje erin gestampt, ook al vinden sommigen de tekst 'moeilijker dan het dictee'. De jury maakt vervolgens de drie prijswinnaars bekend. De derde prijs is voor de 12-jarige Ruud Schrijver, hij had tien fouten. Nummer twee is de 11-jarige Naomi van Gils met acht fouten. Winnares is Manouk Hertogs. Zij behaalde vorig jaar de tweede plaats en wint de editie van 2005 met maar zes fouten. Ze krijgt een oorkonde, een gegraveerde pen en een echte, geprepareerde krab. Leuk detail is dat de drie prijswinnaars allemaal brugklasser zijn op 't Rijks.

Lia Suykerbuyk van De Berregse Kamer laat weten dat de meeste fouten bij het opschrijven van de vier zinnen zijn ontstaan. "Het blijft nou eenmaal moeilijk om die knop om te schakelen en niet te veel in het Nederlands te denken, zo worden er nogal wat woorden met een 'n' aan het eind geschreven, terwijl dat niet moet. Je moet het schrijven, zoals je het hoort. Da's pas echt Berregs."

 

 

---

Copywright : Stichting 'Dialectgenootschap De Berregse Kamer'
Site ontwerp/beheer: Bakx Reclamestudio
Best seen 1024 X 768 pixels

 

't Gròòt Berregs Dictee.
Om de Berregenèèr (wir) ginterreseerd te krijge n'in z'n dialect, organiseerde Dialectgenootschap de Berregse Kamer, in navolleging van 't Groot dictee der Nederlandse taal, 't Gròòt Berregs dictee. Omdatte mééste mense veral in de carrenevalstijd Berregs prate, is deze periode dan ok 't méést geschikt om zo'n dictee t'ouwe.

In 1995 wer in keffee 't Zwijns'òòfd voor d'n éérste keer 'n dictee g'ouwe in 't Berregs dialect. 't Is de bedoeling dagge alles opschrijft zo as 't wor gezeed en da's nie gemakkelek. 'n Gemeleerd gezelschap zat dèèr, dieje n'éérste keer, 'n bietje ongemakkelek mè pepier en potlòòd gerééd en luisterde naar 't ver'aaltje da Wout van de Bòòm opzee. Ze vroege d'r eige onderwijl wanòòpeg af oe ze da kunsje moeste flikke. Gelukkeg adde de déélnemers de spellingsregels toegestuurd gekrege toen ze d'r eige aanmelde. 't Berregs is nie makkelek te schrijve mè stripkes nar rechs en dan wir nar lings en ge mag ok gin 'h' schrijve, want die besta d'in Berregs nie. En d'r zijn ok nog al 's uitzonderinge n'op de regel. Affèn, ge moes t'r best eve n'op studere n'om 't 'n bietje deur te krijge.

De mééste dictees zijn geschreve deur Hans Heestermans. Tegeswòòreg magge n'alle Kamerleeje n'n dictee inlevere n'en dèèr wor op demekratische wijze 't beste en leutegste/mooiste n'uitgekoze. De dictees worre voorgeleze deur Wout van de Bòòm weges z'n mooie Berregse klank.
De titel van 't éérste dictee was: 'n Kulleke mè d'n bulleke'. Zo'n lekkere Berregse titel, die gelijk goed viel. De sfeer tijdes de dictees is altijd ontspanne n'en gezelleg, mar da nim nie weg datte déélnemers d'r stinkende best doen om d'r iets goeds van te make!!

't Gròòt Berregs dictee wor tradisjenéél g'ouwe n'op de woensdagavend naar 't Neuzebal bij 't Zwijns'òòfd, oftewel bij Denisse. 't Besta d'uit 'n aantal dééle; 't eigeleke dictee, vertaal woorde/gezegdes vanuit 't Berregs naar 't Nederlans en andersom van 't Nederlans naar 't Berregs. Ge ben t'an nog nie klaar, want dan motte nog 'n aantal dinge, gebeurtenisse, stratjes of zoiets over Berrege wete. Iederéén mag meedoen, mar ge mot oew eige wel van te vore n'aanmelde. Onze Vriende krijge n'n persòònleke n'uitnòòdeging. Sins 2006 wor t'r 'n thema aan 't dictee gekoppeld.

De n'éérste prijs besta d'uit 'n felbegeerd beeldje van kunstenares Corrie Hagenaars. De tweede en derde prijs zijn ielek jaar anders, mar ebbe n'altijd te make mè d't Dialectgenootschap, de cultuur en/of de geschiedenis van Bergen op Zoom. Alle prijswinnaars krijge n'ok nogges 'n prachtege oorkonde en zijn gelijk 'n BB'r, 'n Bekende Berregenèèr.

't Gròòt Berregs Dictee.
Om de Bergenaar weer geïnteresseerd te krijgen in zijn dialect, begon dialectgenootschap de Berregse Kamer, in navolging van het Groot dictee der Nederlandse taal, met een Gròòt Berregs Dictee. Omdat het dialect door de meeste mensen bij uitstek in de carnavalstijd wordt gesproken, is deze periode dan ook het meest geschikt om het dictee te organiseren.

In 1995 werd in café het Zwijnshoofd voor de eerste keer zo'n dictee gehouden in het Bergs dialect. Het is de bedoeling dat alles wordt opgeschreven zoals het wordt uitgesproken en dat is niet gemakkelijk. Een gemêleerd gezelschap zat daar, die eerste keer, wat onwennig met papier en potlood in de aanslag en luisterde naar het verhaal dat Wout van den Boom voorlas, zich intussen wanhopig afvragend hoe het deze klus moest klaren. Gelukkig hadden de deelnemers de spellingsregels toegestuurd gekregen bij hun aanmelding. Want wanneer schrijf je de ee als éé en wanneer als èè en in het Bergs kent men ook al geen h. Hoe zit het met al die afwijkende schrijfwijzen en uitzonderingen op de regels? Je moest er toch wel even de tijd voor nemen om het je eigen te maken.

De meeste dictees zijn geschreven door Hans Heestermans. Tegenwoordig mogen alle Kamerleden een dictee inleveren, waaruit, op democratische wijze, het beste en leukste/mooiste wordt uitgekozen. De dictees worden voorgelezen door Wout van den Boom, vanwege zijn mooie Bergse uitspraak en toon.
Het eerste dictee droeg als titel: 'n Kulleke mè d'n bulleke. Een lekkere, Bergse titel, die de deelnemers ook direct aansprak. De sfeer tijdens de dictees is altijd ontspannen en gezellig, maar dat neemt niet weg, dat de deelnemers hun stinkende best doen om er iets goeds van te maken.

Het Gròòt Berregs Dictee wordt tradioneel gehouden op de woensdagavond na het Neuzebal bij Denissen, oftewel café het Zwijnshoofd. Het dictee bestaat uit een aantal delen; het dictee zelf, vertaal woorden/uitdrukkingen vanuit het Berregs naar het Nederlands en andersom vanuit het Nederlands naar het Berregs. Je vergist je als je daarna denkt klaar te zijn. Er komt dan nog een gedeelte met een aantal vragen over Bergen op Zoom, zoals gebeurtenissen, personen, straatnamen. Iedereen kan aan het dictee deelnemen. Onze Vrienden krijgen een persoonlijke uitnodiging. Sinds 2006 wordt een thema aan het dictee gekoppeld.

De eerste prijs bestaat uit een felbegeerd beeldje van kunstenares Corrie Hagenaars. De tweede en derde prijs zijn elk jaar anders, maar hebben altijd te maken met het Dialectgenootschap, de cultuur en/of de geschiedenis van Bergen op Zoom. Alle prijswinnaars krijgen ook nog een prachtige oorkonde en zijn een tijd lang BB'r, Bekende Bergenaar.

Klik HIER voor alle 11 dictees (als PDF), voor als u ze (nog) eens wilt bekijken.Hieronder een impressie (Café Het Zwijnshoofd) van Het Jeugd Dictee en Het Berregs Dictee.